مریم جلیلوندفرد
وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی با تاکید بر تداوم ساخت موزه میناب در مجموعه سعدآباد تهران و پیگیری حقوقی حمله به مدرسه «شجره طیبه»، بر ضرورت هماهنگی ۲۲ دستگاه عضو ستاد پیگیری این واقعه تأکید کرد.
صبح شنبه ۹ اسفند ۱۴۰۴، همزمان با نخستین روز حملات نظامی آمریکا و اسرائیل به ایران، مدرسه ابتدایی «شجره طیبه» در شهر میناب استان هرمزگان هدف حمله هوایی قرار گرفت. حمله‌ای که به یکی از بزرگترین حوادث غیرنظامی جنگ تبدیل شد.
۱۶۸نفر در این حمله به شهادت رسیدند و ۹۶ تن نیز زخمی شدند. بخش عمده قربانیان را دانش‌آموزان تشکیل می‌دادند و شماری از معلمان و والدین نیز در میان شهدا بودند.
دیده بان حقوق بشر سازمان ملل نیز در بررسی‌های خود اعلام کرد، شواهدی نیافته است که نشان دهد این مدرسه برای مقاصد نظامی استفاده می‌شده است. این نهاد خواستار تحقیق درباره حمله و پاسخگویی مهاجمان شد.
در ماه‌های پس از حمله، ابعاد این واقعه در گزارش‌های رسانه‌ای و بررسی‌های بین‌المللی نیز دنبال شد. هیئت حقیقت‌یاب سازمان ملل در سپتامبر ۲۰۲۶ اعلام کرد شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد حمله به مدرسه میناب ممکن است مصداق جنایت جنگی ناشی از حمله بی‌تمایز با تلفات غیرنظامی باشد.
اکنون پیگیری حقوقی این پرونده، مستندسازی ابعاد حمله و ثبت یاد و خاطره قربانیان در دستور کار ستاد پیگیری جنایت میناب قرار دارد. این ستاد با مشارکت ۲۲ دستگاه تشکیل شده و به گفته وزیر میراث‌فرهنگی، مأموریت آن باید از پیگیری‌های اداری و واکنش‌های مقطعی فراتر برود و به تلاشی مستمر برای بازتاب این واقعه در حافظه ملی و افکار عمومی جهان تبدیل شود.
ساخت موزه میناب در مجموعه سعدآباد
سیدرضا صالحی‌امیری، در حاشیه دومین نشست ستاد پیگیری جنایت میناب در گفت‌وگو با روزنامه اطلاعات بر ادامه ساخت موزه میناب در مجموعه سعدآباد تهران تأکید کرد و یادآور شد: اقدامات این ستاد باید با مشارکت هماهنگ دستگاه‌های مسئول پیش برود.
او با اشاره به آغاز فعالیت ستاد با حضور ۲۲ دستگاه گفت: وظیفه اصلی این مجموعه، ایجاد هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول و جلوگیری از پراکندگی اقدامات است.
وزیر میراث‌فرهنگی افزود: در بخش حقوقی، معاونت حقوقی ریاست‌جمهوری با همکاری وزارت امور خارجه و نهادهای مسئول، ثبت این واقعه و بررسی راه‌های پیگیری و محکومیت آن در مراجع بین‌المللی را دنبال می‌کنند.
به گفته صالحی‌امیری، پیگیری پرونده در سطح بین‌المللی در قالب کارگروه دیپلماسی با مسئولیت وزارت امور خارجه ادامه دارد و ظرفیت ایرانیان خارج از کشور و سازمان‌های بین‌المللی نیز در این مسیر مورد توجه قرار گرفته است.
او همچنین از برنامه‌های فرهنگی و هنری برای زنده نگه‌داشتن یاد کودکان شهید میناب سخن گفت و افزود: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تولید فیلم‌های بلند، آثار مرتبط با میناب، برنامه‌های ارکستر سمفونیک و رویدادهای شعر را دنبال می‌کند.
وزارت آموزش‌وپرورش نیز در حوزه مسئولیت خود، از جمله در زمینه کتاب‌های درسی، پیگیر اقدامات مرتبط خواهد بود.
میناب؛ فراتر از یک حادثه
صالحی‌امیری در دومین نشست ستاد پیگیری جنایت میناب، بر ضرورت پرهیز از اقدامات پراکنده و تدوین برنامه‌ای هماهنگ برای پیگیری حقوقی، مستندسازی و گسترش بازتاب جهانی این واقعه تأکید کرد. او در این نشست گفت: «میناب برای ما یک گفتمان است، نه یک جغرافیا.»
وزیر میراث‌فرهنگی با اشاره به تجربه تاریخی خرمشهر در دوران جنگ ایران و عراق، شکل‌گیری نمادهای ماندگار در حافظه عمومی را نتیجه پیوند رویدادهای تاریخی با روایت، فرهنگ و استمرار فعالیت‌های اجتماعی دانست و افزود: میناب نیز برای دستیابی به جایگاهی ماندگار در حافظه ملی، به برنامه‌ریزی هدفمند و مشارکت پیوسته دستگاه‌های مختلف نیاز دارد.
به گفته او، معرفی ابعاد این واقعه به افکار عمومی جهان تنها با سخنرانی یا نصب بنر امکان‌پذیر نیست، بلکه باید از ابزارهای مؤثر فرهنگی، هنری و رسانه‌ای برای تثبیت روایت آن در سطح بین‌المللی استفاده کرد.
صالحی‌امیری تأکید کرد که در صورت دستیابی تیم حقوقی به رأی یا حکمی معتبر در مراجع بین‌المللی با عنوان جنایت جنگی یا عنوان حقوقی متناسب، لازم است این دستاورد با تولید فیلم، آثار فرهنگی و هنری و محتوای رسانه‌ای همراه شود. از نگاه او، پیگیری حقوقی بدون روایت فرهنگی و رسانه‌ای، به‌تنهایی نمی‌تواند زمینه گسترش موضوع را در افکار عمومی جهان فراهم کند.
ضرب‌الاجل یک‌ماهه برای تدوین برنامه دستگاه‌ها
وزیر میراث‌فرهنگی در بخش دیگری از نشست، با تأکید بر اینکه ستاد پیگیری جنایت میناب جایگزین دستگاه‌های اجرایی نیست، گفت مسئولیت این مجموعه، هماهنگ‌سازی اقدامات، تعیین اولویت‌ها، جلوگیری از موازی‌کاری و فراهم‌کردن زمینه مشارکت مؤثر دستگاه‌های عضو است. هر دستگاه نیز باید متناسب با وظایف قانونی و ظرفیت تخصصی خود، مسئولیت‌هایش را دنبال کند.
او از مسئولان کارگروه‌ها خواست ظرف یک ماه، جلسات تخصصی خود را برگزار و چارچوب فعالیت‌ها و پیش‌نویس برنامه‌هایشان را به‌صورت مکتوب تدوین کنند تا پیش از نشست بعدی در اختیار ستاد مرکزی قرار گیرد.
صالحی‌امیری همچنین از برنامه‌ریزی برای برگزاری جلسه با رئیس‌جمهوری خبر داد تا روند تشکیل کارگروه‌ها، تقسیم مسئولیت‌ها و برنامه‌های پیش‌بینی‌شده در سطح عالی دولت بررسی شود.
بر این اساس، برنامه ستاد پیگیری جنایت میناب بر سه محور اصلی استوار است: پیگیری حقوقی و دیپلماتیک، مستندسازی و ثبت تاریخی واقعه، و استفاده از ظرفیت‌های فرهنگی و رسانه‌ای برای بازتاب آن. قرار است هماهنگی میان دستگاه‌های عضو و تدوین برنامه‌های مشخص، زمینه تداوم این اقدامات را فراهم کند.
شما چه نظری دارید؟